Spostrzeganie i doświadczanie własnego ciała u kobiet. Znaczenie obciążających doświadczeń życiowych oraz korzystania ze wsparcia terapeutycznego

Autorki projektu:

dr Monika Zielona-Jenek
Email: monikazj@amu.edu.pl

dr Olga Sakson-Obada
Zakład Psychologii Osobowości WPiK UAM
Email: osakson@wp.pl

Problem: Celem projektu była analiza sposobu spostrzegania i przeżywania własnego ciała przez kobiety w różnym wieku i w różnych sytuacjach życiowych. W toku projektu sprawdzane było, jakie znaczenie dla przeżywania własnej cielesności ma doświadczenie przez kobiety obciążających wydarzeń życiowych, takich jak wypadki, katastrofy czy interpersonalna przemoc a także uczestnictwo w terapii skoncentrowanej na sposobie doświadczania własnej cielesności.

Metoda: Badania przeprowadzono we współpracy z grupą kobiet poszkodowanych przemocą domową – uczestniczek programu terapeutycznego “Odzyskiwanie ciała”. Grupą porównawczą w badaniu były dobrane parami pod względem wieku i wykształcenia kobiety, które zadeklarowany brak doświadczeń przemocy interpersonalnej. Do pomiaru sposobu spostrzegania oraz doświadczania ciała zastosowano: Kwestionariusz Ja cielesnego, test Afektywnego Obrazu Ciała oraz test Rysunek postaci kobiety.

Wyniki: Uczestniczki badania, które doświadczyły w swojej historii przemocy interpersonalnej wskazywały na istotnie więcej zakłóceń w doświadczaniu własnego ciała, natomiast nie – w zakresie obrazu ciała, w porównaniu z kobietami które przemocy nie doświadczyły. Po terapii, uczestniczki programu wskazywały na redukcję zakłóceń doświadczeń cielesnych (polepszyła się ich umiejętność interpretacji i regulacji emocji oraz potrzeb cielesnych a także poczucie tożsamości cielesnej). Zaobserwowano także zwiększenie poczucia satysfakcji z własnego ciała, mierzonej przy użyciu metod deklaratywnych i rysunkowych. Choć większość kobiet wskazywała na poprawę swojego funkcjonowania cielesnego po terapii, zidentyfikowano także takie uczestniczki, które po terapii wskazywały na większą ilość zakłóceń, przede wszystkim w zakresie obrazu ciała.

Wnioski: Badanie pozwoliło na sformułowanie następujących konkluzji: (1) kombinacja dwóch metod terapeutycznych tzn. focusingu oraz ekspresji artystycznej włączonych w proces terapii Gestalt zaowocował pozytywnymi zmianami funkcjonowania uczestniczek w zakresie ich doświadczania i obrazu ciała; (2) efekty terapii potrzeba jest monitorować w kontekście bieżących zróżnicowanych sytuacji życiowych kobiet; oraz (3) użycie zarówno samoopisowych jak i niedeklaratywnych metod pozwala pogłębić analizę efektów terapii skoncentrowanej na ciele.

Publikacje związane z projektem:

Zielona-Jenek, M., Sakson-Obada, O., Czapczynska, A. (2019). Restoring the body: changes in body self in the course of a focusing and arts-based therapy program for female interpersonal trauma survivors. Current Issues in Personality Psychology, 7(4), 324–340. Pełen tekst artykułu można znaleźć tutaj.